Avukatın İmzası, Üstad Kültürü ve Dijital Çağın Faturası | LegalTech Atlası #15
Avukatın imzası bir zamanlar ustadan çırağa geçen bir kimliğin iziydi. Yapay zeka o izi standart bir çıktıya dönüştürürken imzanın hâlâ kime ait olduğu sorusu yanıtsız kalıyor. LegalTech Atlası #15'te bu gerilimin derinliklerine iniyoruz.
Haftanın İçgörüsü — Avukatın Rolü Nasıl Değişiyor?
Hukuk dünyasında uzun zamandır süregelen ve kabul edilen bir anlayış var: İyi bir avukat aynı zamanda kelimelerle kendi tarzını bir imza olarak kullanabilen bir yazar olarak yetişiyor. Dilekçedeki her cümle, layihadaki (hukuki görüş yazısındaki) her argüman dizilişi, mütalaadaki her ihtiyatlı sözcük seçimi gibi pek çok yazım materyaline hayat veren avukat, aslında yıllarca süren bir olgunlaşmanın iziydi. Bir zamanlar bu iz, üstadın elinden çırağa geçer; yeni sahibiyle zaman zaman başkalaşır, zaman zaman kalıplaşırdı. Şimdi o el yerini bir prompt kutusuna bırakmaktadır.
Şubat 2026'da Türkiye Barolar Birliği'nin düzenlediği Yapay Zekâ ve Avukatlık Çalıştayı'nda TBB Başkanı Erinç Sağkan, AI araçlarının Türk hukukunda aranmayan kriterleri ürettiğini, hatta "kuvvetli şüphe" gibi kavramları uydurabildiğini vurgulayarak insan denetiminin zorunluluğunu dile getirdi. Fakat bu uyarının asıl meselesi daha derinde yatıyor: Avukat, kendi adına yazan bir makineye ne kadar güvenebilir? Ve daha da ilginci, makinenin yazdığı metnin altına attığı imza artık neyi temsil ediyor? Avukatın yazdığı bir eseri mi, yoksa avukatın kontrol edip onayladığı bir ürünü mü?
Bu bülten tam da bu sorunun etrafında dönüyor. Osmanlı kitabet kültüründen Cumhuriyet'in hukuk teknisyenine, oradan dijital fabrikasyonun eşiğine uzanan bir çizgide avukatın "imzası"na ne olduğunu farklı araştırmaların ve yorumların ışığında ele alıyoruz. Harvey ve CoCounsel gibi araçların vaat ettiği verimlilik bir deney aşamasını çoktan geride bıraktı; ayda onlarca saat kazanımı rakamlarla belgelenmiş durumda. Ama bu kazanımın bedeli ve istenmeyen çıktıları henüz tam hesaplanmadı. Teknolojinin yan etkileri sürecin başında çok fazla düşünülmezken zaman içinde kendilerini gösterirler.
Hukuki yazarlık bir iletişim aracı mıydı, yoksa düşüncenin kendisi miydi? Eğer yazma eylemi aynı zamanda bir düşünme biçimiyse, ki literatürün güçlü bir kolu tam bunu savunuyor, o zaman bu eylemi makineye devretmek aynı zamanda yargıyı da devretmek anlamına gelebilir.
Peki avukat bu denklemde nerede duruyor: zanaatkâr mı, denetçi mi?
Ortak Gerilim
